Töre Çağrı Uyar

Yapılan araştırmalarda bilgisayar oyunlarının çocukların gelişimi üzerinde yan etkileri bulunduğu keşfedilmiş. Bilgisayar oyunları ile uzun süre vakit geçiren çocukların, görme işlevini yerine getiren beyin bölgelerinin gereğinden fazla geliştiği ve bu bölgeye en yakın yerde bulunan duygusal işlev merkezi ile bağlantı kurmaya başladığı gözlemlenmiş.

Aslında “Bilgisayar oyunları zararlı mı?” sorusunun cevabı basit; bıçak zararlı mı? Bilinmesi gereken önemli gerçeklerden biri, etkileşimli görsel oyunların televizyon veya radyo gibi etkileşimsiz cihazlardan çok daha iyi zeka ve beceri geliştirdiğidir. Ayrıca yapılan araştırmalarda şiddet içerikli oyun oynayan deney grubu çocuklarında şiddet eğiliminde artma değil azalma gözlemlenmiş. Fakat sorunun asıl cevabı bu kadar ile bitmiyor.

Bilgisayar oyunları çocuklarda şiddet eğilimi oluşturmaz veya zeka geriletmez. Tam tersine şiddet eğilimini azaltır. Fakat şiddet eğilimini azalttıkları gibi, şiddet duyarlılığını da azaltır. Yani gelişme döneminde şiddet içerikli oyunları oynayan çocuklar ilerki yaşlarında şiddeti hayatın normal bir parçası gibi görmeye başlarlar. Tabi bunu çok ağır bir psikolojik rahatsızlık oluşacaktır diye anlatmak yanlış olur. Ayrıca şiddet duyarlılığının azalmasının söz konusu kişinin şiddet eğiliminin artmasına sebep vermesi de gerekmez.

Diğer önemli gerçek ise; beyinin istenmeyen oranda gelişmesidir. Görsel işlevleri yerine getiren beyin bölgesinin aşırı gelişmesi çocuğunuzun yada sizin daha zeki olacağınız manasına gelmez. Görsel olarak işlenmesi gereken görüntüleri normalden daha çok işleyeceğiniz manasına gelir. Bu aşırı işlem gücü her zaman iyi sonuç vermez ve kötü sonuç verdiği durumlarda ise genellikle önemsenmeyecek sorunlar oluşturur. Görsel merkez ile duygusal merkezin birleşmesi ise önemli bir sorundur. Görsel merkez sürekli oynanan oyunlarda kendini geliştirme ihtiyacı duymaya başlar ve eğer kendi bulunduğu alan gelişmesine artık el vermiyorsa, diğer işlemleri üstlenen bölgelerle ortak çalışmaya başlar, en yakınında bulunan duygusal merkez ise bundan ilk nasibini alan yer olur. Aslında beyinin genelinde gelişen bölgeler boyut olarak fazla büyüme göstermezler ama aşırı zorlanma altında diğer bölgelerle bağlantı kurması gözlemlenen bir olaydır. İki bölgenin bağlantı kurması sadece ortak iş yapmaları ile sonuçlanmaz, aynı zamanda ilişkili de iş yapmalarına sebep verir. Çocuğunuz bir görüntü sayesinde çok mutlu olabilirken bir sonraki görüntüden dolayı aşırı üzülebilir. Duygusal dengesi bozulan bu çocukların daha asabi bir yapıya sahip olduğunu farkedebilirsiniz.

Bilgisayar oyunlarında bir başarı elde eden çocuklar, gerçek hayatta bir başarı elde etmiş kadar etkilenirler. Yapısından ötürü günümüzün bilgisayar oyunları oyuncuları gerçek hayattan uzaklaştırır ve kendi oluşturduğu sanal dünyanın içine çeker. Bu sanal dünyanın daha iyi gerçekleştirilmesi piyasada başarılı olabilmek için bir kuraldır ve oyunlardaki gerçekçilik gün geçtikce daha iyiye gitmektedir. Sanal dünya ile gerçek dünyayı tam olarak ayırt edmeyen çocukların uzun süre oyun oynaması oyunun içeriğinden gereğinden fazla etkilenmesine, başarısızlıklardan dolayı üzülmesine, başarılardan sonra ise kendini yorgun hissetmesine sebep verir.

Bir bilgisayar mühendisi olarak en sevdiğim çalışma alanlarımdan biri bilgisayar oyunlarıdır. Kendinizi ve çocuklarınızı oyunların bu kötü etkilerinden korumak için onlara oyunun sadece bir eğlence aracı olduğunun ve bu şekilde kullanılması gerektiğinin bilincini verin. Her eğlence aracı gibi oyunlarda sadece eğlenilmek için, eğlenceye ayırılan zamanlarda kullanılmalıdır. Çalışma zamanlarında oyunların akıllarında kalmalarını engellemek için internet üzerinden oynanan oyunlara izin vermeyin, oynamayın.

Not: Bu yazı kendi kişisel bilgilerimin ve görüşlerimin bir derlemesidir. Bu yazının türü bir denemedir. Akademik veya tıbbi bir yazı olarak algılanmaması gerekir. Eğer kendinizde veya yakınlarınızda bir sağlık problemi gözlemliyorsanız lütfen doktorunuza başvurun.